Badania piersi – jakie i dla kogo?

Badania piersi są bardzo ważnym elementem w walce z rakiem, na którego każdego roku choruje w Polsce ponad 11 tysięcy kobiet, a blisko 5 tysięcy traci życie z jego powodu. Najbardziej podstawową, najłatwiejszą i najbardziej dostępną metodą walki jest samokontrola piersi. Każda kobieta powinna przeprowadzać ją co miesiąc. Metoda ta polega na samodzielnym badaniu powierzchni gruczołów i przestrzeni w ich otoczeniu na obecność nowotworów pod postacią guzów wyczuwanych jako zgrubienia w obrębie tkanki i węzłów chłonnych.

Badanie palpacyjne - samokontrola piersi

Istotnym elementem badania jest obserwacja piersi. Szczególną uwagę należy zwrócić na zasadnicze różnice w kształcie i wymiarze piersi, widoczne wypukłości, a także występowanie wycieków z brodawek. Każdy z wyżej wymienionych objawów wymaga niezwłocznej konsultacji ze specjalistą. Badanie to, zwane również palpacyjnym jest także etapem każdej kontrolnej wizyty u specjalisty ginekologa. W trakcie konsultacji lekarz zbiera również obszerny wywiad na temat daty pierwszej i ostatniej miesiączki, liczby porodów, ewentualnych poronień, a także przyjmowanych leków hormonalnych oraz przebytych chorobach piersi i innych narządów. Pacjentka zostanie również zapytana o występowanie chorób nowotworowych w rodzinie.

Mammografia piersi

Rozpoznanie jakiejkolwiek niepokojącej zmiany w badaniu palpacyjnym kwalifikuje do przeprowadzenia badania mammograficznego. Badanie to jest również rutynowo przeprowadzane u każdej kobiety, która ukończyła 40 rok życia i – zależnie od skali ryzyka zachorowania – wykonuje się je co 2 lata lub nawet co roku. Mammografia jest metodą diagnostyczną o wysokiej czułości. Umożliwia rozpoznanie zmian wielkości nawet 2-3 mm, a także mikrozwapnień. Badaniem obejmuje się zawsze obie piersi.

Ultrasonografia piersi

Badanie USG jest drugą z najistotniejszych metod diagnostyki obrazkowej piersi. Szczególnie zaleca się poddawanie jej pacjentek młodych, których struktura tkankowa gruczołu jest gęstsza i bardziej spoista, a metoda rentgenowska wykazuje mniejszą dokładność. Ultrasonografia jest badaniem bezpiecznym i jej stosowanie rekomenduje się także pacjentkom w ciąży. Zasadniczą zaletą metody jest zdolność do odróżnienia zmian torbielowatych od guzów litych sygnalizujących możliwą obecność nowotworu złośliwego.

Galaktografia

Galaktografia jest badaniem umożliwiającym śledzenie przebiegu przewodów mlecznych. Pozwala to na rozpoznanie pojedynczych zmian nowotworowych narastających do wnętrza przewodu.

Badania genetyczne

Badania genetyczne są bezwzględnie zalecane pacjentkom, w których rodzinie zdiagnozowano nowotwory złośliwe piersi, jajnika lub prostaty. Ryzyko zachorowania na raka piersi powodowanego obciążeniem dziedzicznym obserwuje się u kobiet, u których występuje mutacja genu BRCA 1 lub BRCA 2. Diagnostyka wspomnianej mutacji genetycznej jest niezwykle ważna ze względu na prawdopodobieństwo – w przypadku jej wystąpienia – sięgające 60%.

Markery nowotworowe raka piersi

Obecnie wzrasta znaczenie nowej metody diagnostycznej uprawdopodabniającej obecność nowotworu złośliwego piersi, jaką jest oznaczenie markerów nowotworowych. Jej istotą jest wykrycie swoistych substancji wydzielanych przez nowotwór – markerów. W badaniu rozpoznaje się występowanie zwłaszcza markera raka piersi – CA 15-3 oraz CA 125. Metoda ta, na razie, jest w fazie rozwojowej i nie daje absolutnej pewności, co do diagnozy raka.

Badania mikroskopowe - biopsje

Każda zdiagnozowana wcześniej wymienionymi badaniami zmiana wymaga szczegółowej, mikroskopowej oceny w zakresie stopnia szkodliwości dla organizmu.

• Cytologia - pierwszą z metod diagnostyki mikroskopowej jest badanie cytologiczne. Polega ono na ocenie komórki pobranej z guza za pomocą tzw. biopsji cienkoigłowej. Biopsję taką wykonuje się w warunkach ambulatoryjnych z udziałem ultrasonografu lub mammografu dla dokładnej lokalizacji zmiany, z której ma być pobrany materiał do badania laboratoryjnego. Metoda ta jednak, ze względu na niski stosunek pobranego materiału do całej tkanki guza, wykazuje mniejszą trafność diagnozy.
  
• Badanie histopatalogiczne piersi - kolejną metodą służącą rozpoznaniu chorobotwórczego charakteru zdiagnozowanej zmiany, jest badanie histopatologiczne. Materiał pobrany w drodze biopsji gruboigłowej lub w drodze zabiegu chirurgicznego, obejmuje wycinek lub całą powierzchnię guza. Badanie to zapewnia jednak zupełną pewność co do charakteru zaobserwowanej zmiany. Pozwala więc całkowicie potwierdzić lub wykluczyć obecność raka piersi.

Pomocniczo stosuje się niekiedy badanie metodą tomografii komputerowej oraz badania nukleomagnetyczne. W diagnostyce nowotworu piersi mają one jednak znaczenie marginalne.


Bibliografia

Sąsiadek M. (red.), Diagnostyka obrazowa narządów klatki piersiowej, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-78-1
Stavros T. Ultrasonografia piersi, Medipage, Warszawa 2007, ISBN 83-89769-37-4
Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
Majak B. Podręczny atlas biopsji gruczołu sutkowego, Urban & Partner, Wrocław 2005, ISBN 83-89581-46-9