Chemioterapia w raku piersi

Chemioterapia w raku piersi to jedna z najskuteczniejszych metod walki z nowotworem. Leczenie raka piersi polega na stosowaniu leków przeciwnowotworowych (cytostatyków) w celu zniszczenia klinicznego niewykrywalnych mikroprzerzutów, które mogą istnieć już we wstępnych fazach rozwoju choroby. Chemioterapię stosuje się samodzielnie bądź też łącznie z leczeniem chirurgicznym i radioterapią. Leczenie to zalecane jest jedynie u chorych na inwazyjnego raka piersi.

 Leczenie raka piersi – cytostatyki

Leki przeciwnowotworowe (cytostatyki) działają w ten sposób, że zakłócają zdolność podziału i mnożenia się komórek nowotworowych. Komórki poddawane działaniu leków najpierw ulegają uszkodzeniu, a następnie giną. Cytostatyki są przenoszone przez krew i dzięki temu mogą dotrzeć do komórek nowotworowych w obrębie całego organizmu. W przypadku stosowania łącznie kilku cytostatyków należy uwzględnić specyficzny sposób oddziaływania każdego z nich na komórki nowotworowe.

Niestety, chemioterapia biała wywiera także wpływ na komórki prawidłowe w organizmie - wówczas czasami mamy do czynienia z nieprzyjemnymi skutkami ubocznymi. Najczęściej cytostatyki podaje się w formie wstrzyknięcia dożylnego i doustnego, rzadziej przez wstrzyknięcie domięśniowe lub podskórne.

Chemioterapia – rodzaje

Rodzaje chemioterapii stosowanej w leczeniu raka piersi:

• chemioterapia uzupełniająca – ten rodzaj chemioterapii ma na celu zapobieganie nawrotom choroby nowotworowej już po leczeniu chirurgicznym; chemioterapeutyki niszczą komórki nowotworowe, leczenie stosuje się przez około 2 tygodnie od operacji i kontynuuje się przez okres 4-6 miesięcy;
• chemioterapia w przypadku nowotworu sutka z przerzutami – ten typ leczenia raka piersi ma na celu zniszczenie komórek nowotworowych w narządach, w których doszło do przerzutów;
• chemioterapia przedoperacyjna – ten rodzaj chemioterapii stosuje się, jeśli guz ma znaczącą wielkość, ma na celu zmniejszenie guza, dzięki czemu chirurgowi łatwiej jest go usunąć;
• chemioterapia megadawkowa – jest to niestandardowa metoda chemioterapii, budząca wiele kontrowersji.

Chemioterapia w raku piersi – kiedy jest konieczna?

Leczenie raka piersi zalecane jest u chorych na inwazyjnego nowotworu sutka:

• z przerzutami do regionalnych pachowych węzłów chłonnych, poddanych radykalnemu leczeniu miejscowemu;
• bez przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych, jeśli guz pierwotny w największym wymiarze miał > 2 cm;
• bez przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych, jeśli guz pierwotny miał średnicę < 1 cm, w przypadku stwierdzenia niekorzystnych czynników rokowniczych;
• miesiączkujących (w wieku < 50 lat), bez względu na zawartość receptorów estrogenowych i progestagenowych w komórkach;
• pomenopauzalnych (w wieku > 50 lat), u których w komórkach raka nie stwierdzono występowania receptorów.

Chemioterapia w raku piersi – skutki uboczne

Chemioterapia jest toksyczna i u wieku osób może powodować:

• wypadanie włosów – całkowite lub częściowe występuje u prawie wszystkich leczonych chemioterapią, może dotyczyć nie tylko głowy, ale i brwi, nóg i okolic podbrzusza;
• mdłości i wymioty – są uciążliwym skutkiem chemioterapii, zwykle występują już od pierwszego dnia rozpoczęcia leczenia;
• owrzodzenia jamy ustnej – zdarzają się dość często podczas chemioterapii, zwykle towarzyszą im infekcje gardła;
• anemia – bardzo często zdarza się, że chemioterapia wywołuje u chorych spadek produkcji komórek krwi, w tym erytrocytów, może wystąpić niedokrwistość.

Chemioterapia a płodność

Niepłodność po chemioterapii bywa przejściowa lub trwała, w zależności od tego jakie leki są stosowane. Problem ryzyka wystąpienia niepłodności musi być przedyskutowany z lekarzem przed rozpoczęciem leczenia. Kobiety przyjmujące cytostatyki mogą zajść w ciążę, jednak konsekwencją tego jest uszkodzenie płodu.

Chociaż nie wszystkie cytostatyki mogą prowadzić do niepłodności, to jednak wiele z nich uszkadza jajniki, a tym samym blokuje wytwarzanie komórek jajowych. Po chemioterapii mogą występować objawy przyspieszonej menopauzy (nieregularne miesiączki, brak miesiączki, uderzenia gorąca, suchość pochwy).

W przypadku niepłodności przejściowej, po zakończeniu chemioterapii, powraca czynność hormonalna jajników i chore miesiączkują regularnie. Taka sytuacja zdarza się u około 30% chorych leczonych chemioterapią.

Chemioterapia wpływa na życie codzienne. Pomimo występowania skutków ubocznych w trakcie chemioterapii, wielu chorych jest w stanie prowadzić prawie normalny tryb życia. Nawet, jeśli czują się źle w trakcie kolejnego kursu leczenia, to przeważnie poprawa samopoczucia jest możliwa w okresie przerwy między kolejnymi kursami.


Bibliografia

Herman Z., Kostowski W. Farmakologia - podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4
Buczko W. (red.), Mutschler Farmakologia i toksykologia, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-81-0
Gardas-Skowrońska A., Kułakowski A., Onkologia. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2737-3
Brużewicz S., Wronkowski Z., Chemioterapia i radioterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3273-4

Terapia celowana w raku piersi