Co to jest mastopatia?

Słowo „mastopatia” po raz pierwszy zostało użyte przez Galaneusa. Termin ten oznacza dosłownie „nieprawidłowości związane z sutkiem” (masto-sutek, patia – patologia, czyli nieprawidłowość). Mastopatia jest łagodnym schorzeniem sutka, polegającym na zwyrodnieniu tkanki gruczołowej. W piersiach pojawia się tkanka włóknista oraz powstają torbiele, czyli pęcherzyki wypełnione płynem. Może dotyczyć jednej lub obu piersi, a zmiany mogą nasilać się w czasie. Mastopatia jest najczęstszym schorzeniem piersi kobiet w wieku rozrodczym.

Objawy mastopatii

Schorzenie dotyka najczęściej kobiety w wieku od 30. do 50. lat, aczkolwiek może występować także w młodszym wieku. Pierwszym objawem mastopatii jest zazwyczaj ból piersi, który może nasilać się przed miesiączką, kiedy istnieje tendencja do zatrzymywania wody w organizmie. Piersi obrzmiewają, stają się większe i bardziej wrażliwe na ból. Torbiele i tkanka włóknista mogą powodować większy ucisk na receptory bólowe znajdujące się w tkance gruczołowej piersi.
W przypadku bardzo nasilonej mastopatii, objawy utrzymują się niezależnie od fazy cyklu.
Może także występować nadwrażliwość piersi na dotyk. Pacjentki mogą wyczuwać w piersiach bolesne, różnej wielkości zgrubienia lub nierówności, które mogą się powiększać i zmniejszać. Dolegliwości zazwyczaj zmniejszają się lub ustępują w okresie menopauzy.

Jakie są przyczyny mastopatii?

Przyczyny mastopatii nie są do końca poznane. Uważa się, że wpływ na procesy zwyrodnieniowe piersi mają zaburzenia równowagi hormonalnej, do jakich dochodzi czasami w organizmie zdrowej kobiety. Chodzi głównie o zaburzenia proporcji dwóch najważniejszych hormonów płciowych, jakimi są estrogeny oraz progesteron. Czynnikiem rozwoju mastopatii jest także nieodpowiedni styl życia, palenie tytoniu, oraz dieta wysokotłuszczowa.

Co to jest mastopatia cukrzycowa?

Należy także wspomnieć o tzw. mastopatii cukrzycowej. Jest to schorzenie, które zostało po raz pierwszy opisane w 1984 roku, a jego przyczynę stanowi najprawdopodobniej stosowanie leków przeciwcukrzycowych. Zwyrodnienie piersi dotyka młode kobiety, które chorują na cukrzycę. W przypadku mastopatii cukrzycowej w sutkach mogą tworzyć się bolesne, przesuwalne względem podłoża, nieregularne zgrubienia, które mogą występować w jednym lub obu sutkach. Guzki mogą w badaniu palpacyjnym oraz badaniach obrazowych sugerować nowotwór złośliwy, aczkolwiek zgrubienia te nie mają zazwyczaj tendencji do zezłośliwienia. Sposobem na odróżnienie takiego guzka od raka jest wykonanie biopsji, w której dominują specyficzne zmiany włókniste z naciekiem zapalnym. Istotne jest to, że nie jest konieczne leczenie chirurgiczne.

Postępowanie w mastopatii

Mastopatia nie jest, jak już wspomniano, schorzeniem złośliwym ani usposabiającym do powstawania zmian nowotworowych. Niemniej w postępowaniu w przypadku tego schorzenia kluczowe są:

• zmniejszenie dolegliwości bólowych odczuwanych przez kobietę,
• profilaktyka raka piersi.

W przypadku stwierdzonych w badaniach laboratoryjnych (oznaczenie poziom estradiolu, progesteronu, FSH, LH, prolaktyny) zaburzeń hormonalnych stosuje się leczenie hormonalne. Aktualnie dominuje trend, w którym odchodzi się od stosowania środków doustnych w leczeniu mastopatii na rzecz zewnętrznego wcierania w skórę piersi kremu zawierającego progesteron.

Leczenie mastopatii

W leczeniu mastopatii istotna jest także zmiana diety na niskotłuszczową, ale bogatą w nienasycone kwasy tłuszczowe omega 3 i 6. Produkty zawierające te kwasy to np.:

• ryby,
• nasiona
• słonecznika i dyni,
• orzechy,
• migdały,
• specjalnie skomponowane oleje i margaryny.

Leczenie mastopatii można wspomóc się także stosowaniem gotowych preparatów, dostępnych bez recepty w aptece, zawierających olejek z wiesiołka lekarskiego. Kuracja tymi preparatami powinna trwać, co najmniej 3 miesiące do uzyskania efektów w postaci zmniejszenia dolegliwości bólowych piersi. Istotne jest także unikanie stresów, ograniczenie palenia tytoniu oraz spożywania mocnej kawy i herbaty. Wskazany jest odpowiednio dozowany wysiłek fizyczny oraz noszenie odpowiednio dobranego stanika.

Profilaktyka raka piersi u kobiet z mastopatią

U kobiet z mastopatią, w stosunku do kobiet, które nie mają zmian zwyrodnieniowych w piersiach o wiele trudniej jest wykryć podejrzane zgrubienie lub guz. Piersi mastopatyczne są nierówne w dotyku, wyjściowo pełne zgrubień i nierówności, a więc łatwo można przeoczyć w samobadaniu piersi nowy guz lub zgrubienie, jeżeli robi się je rzadko. Dlatego tez warto, aby kobiety z mastopatią szczególną uwagę poświęcały regularnym badaniom piersi, zarówno wykonywanym samodzielnie, jak i przez lekarza ginekologa. Istotne jest poddawanie się kontrolnym badaniom typu USG piersi (raz na 6 miesięcy) oraz mammografii (po 40 roku życia raz na rok). Wszelkie podejrzane zmiany powinny zostać nakłute drogą biopsji cienkoigłowej lub – jeżeli istnieją wątpliwości należy wykonać badanie biopsję gruboigłową czyli pobrać fragment tkanki do badania.

Mastopatia to zmiany zwyrodnieniowe w tkance gruczołowej sutków, które zawsze wymagają specjalistycznej kontroli i wykonania badań diagnostycznych.


Bibliografia

Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
Czekanowski R. Choroby gruczołu sutkowego - menopauza - hormonalna terapia zastępcza, Borgis, Warszawa 2003, ISBN 83-85284-37-0
Deptała A. Onkologia w praktyce, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3225-3
Kułakowski A., Skowrońska-Gardas A. Onkologia. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2737-3