Endoprotezy piersi

Wszczepienie implantów, czyli endoprotez piersi, to jedna z dwóch metod rekonstrukcji piersi po mastektomii całkowitej. Tego typu operacja polega na umieszczeniu w miejscu po mastektomii sztucznej „poduszeczki”, wypełnionej żelem silikonowym bądź fizjologicznym roztworem soli. Endoprotezy piersi dzielimy na dwie grupy - silikonowe i solne, w zależności od materiału, którym są wypełnione. Implanty silikonowe zawierają żel silikonowy, a implanty solne sól fizjologiczną.
 

Endoprotezy piersi - rodzaje

Endoprotezy silikonowe są znane i używane dłużej (od lat 60. XX wieku). Wbrew różnym opiniom, niepotwierdzonym naukowo, żel silikonowy nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Jest to substancja całkowicie bezpieczna. Zawierające ją implanty są bardziej miękkie i wiszą bardziej naturalnie, nadając zrekonstruowanej piersi wygląd w miarę zbliżony do zdrowej strony. Są one również bardziej miękkie w dotyku.

W razie pęknięcia protezy, do ustroju dostaje się jednak sztuczna substancja, jaką jest silikon. Należy go usunąć chirurgicznie, co może być trudne, gdyż pęknięcie nieraz przez długi czas pozostaje niezauważone (w tym czasie silikonowy żel rozprzestrzenia się swobodnie po otaczających go tkankach).

W przypadku pęknięcia protezy solnej, pacjentka momentalnie orientuje się, że doszło do tego powikłania, a zawartość implantu ulega wchłonięciu bez śladu. Implanty solne częściej jednak ulegają infekcji, ponieważ wypełnienie solą odbywa się podczas operacji (bakterie mogą potencjalnie wniknąć wtedy do środka). Z czasem uszkodzeniu może też ulec zastawka, przez którą wprowadzono sól, co wiąże się z koniecznością wymiany endoprotezy.

Które kobiety są dobrymi kandydatkami do wszczepienia implantów, a które nie?

Chirurdzy najchętniej wszczepiają implant kobietom szczupłym, niepalącym, nie nadużywającym alkoholu, które preferują mniej ryzykowną operację od drugiej opcji, jaką jest przeszczep płata skórno-mięśniowego. Do tego typu zabiegu nie kwalifikują się pacjentki, którym usunięto w ramach mastektomii radykalnej mięsień piersiowy większy lub dysponują tylko cienką warstwą tkanki, pod którą można wszczepić ekspander, a następnie endoprotezę. Trudno jest też odtworzyć przy pomocy implantu pierś, która ma być duża i nisko osadzona.

Endoprotezy piersi - wady i zalety

Opcja ta wymaga mniej czasu spędzonego na sali operacyjnej i wiąże się z mniejszym bólem pooperacyjnym, niż przeszczepienie płata mięśniowo-skórnego. Wyraźnie szybszy jest również powrót pacjentki do pełni sił. Protezowanie piersi nie wymaga wykonywania przeszczepów własnej tkanki, wszystkie mięśnie pozostają więc na swoim miejscu. Jednakże należy pamiętać, że wszczepienie implantu wymaga zazwyczaj operacji dwuetapowej - najpierw chirurg wszczepia ekspander, a po kilku miesiącach dopiero właściwe implanty piersi.

Ponadto protezy mogą ulec przemieszczeniu lub przebiciu, co wymaga wykonania kolejnej operacji. Jako ciało obce, implant nie ulega zmianom w miarę starzenia się ciała i zmiany wagi, co również może wiązać się z koniecznością przeprowadzenia kolejnej interwencji chirurgicznej. Kształt piersi odtworzonej przy użyciu endoprotezy nie jest zwykle zbliżony do drugiej, naturalnej, w takim stopniu jak to ma miejsce przy przeszczepie płata skórno-mięśniowego. Konieczna może wiec być korekcja zdrowej piersi, tak aby były one do siebie jak najbardziej podobne.

Jak wykonuje się wszczepienie endoprotezy piersi?

Zazwyczaj jest to operacja dwuetapowa. Rzadko bowiem po mastektomii możliwe jest wystarczająco duże rozciągnięcie pozostałej, napiętej skóry i mięśnia (najczęściej w czasie tej operacji usuwana jest pierś razem z pokrywającą ją skórą), by możliwe było umieszczenie pod nimi implantu o pożądanej wielkości. Najpierw chirurg umieszcza więc po stronie po mastektomii, pod mięśniem piersiowym większym, tzw. ekspander tkankowy. Jest to rodzaj woreczka, który wypełnia się płynem. Zabieg ten trwa krótko, ok. 45 minut. Następnie przez okres kilku miesięcy następuje stopniowe wypełnianie ekspandera fizjologicznym roztworem soli kuchennej, aż uzyska on rozmiar nieco większy od implantu, który ma być docelowo wszczepiony. Ekspander wypełniany jest przez lekarza raz na 1-2 tygodnie, poprzez specjalną zastawkę, znajdującą się zwykle pod skórą pachy.

Następnie, zazwyczaj po 3-4 miesiącach od pierwszej operacji, następuje właściwy zabieg wszczepienia endoprotezy (ekspander zostaje usunięty). Zabieg może zostać wykonany w jednym etapie, z pominięciem wszczepienia i dopełnienia ekspandera, jedynie jeśli pacjentka ma mały biust lub jeżeli wykonano mastektomię podskórną, a więc z zaoszczędzeniem „kieszonek” ze skóry piersi. Istnieją także specjalne ekspandery, typu Beckera, które służą jednocześnie jako implant. Składają się one z dwóch komór - zewnętrznej, wypełnionej żelem silikonowym, i wewnętrznej, w której umieszcza się fizjologiczny roztwór soli. Dzięki tej technologii, pacjentka po mastektomii, decydująca się na rekonstrukcję z użyciem implantu, może uniknąć operacji dwuetapowej.

Jakie są powikłania po rekonstrukcji piersi?

Najbardziej poważne powikłania związane ze wszczepieniem endoprotezy to:

• wytworzenie się wokół implantu torebki łącznotkankowej (przykurczu torebkowego) zniekształcającej odtworzoną pierś,
• przemieszczenie się implantu,
• pękniecie implantu lub ekspandera,
• zakażenie w obrębie implantu.

W przypadku wystąpienia każdego z tych powikłań, konieczna jest interwencja chirurgiczna.


Bibliografia

Holle J. Chirurgia plastyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1996, ISBN 83-200-3230
Fibak J. CHIRURGIA. Podręcznik dla studentów medycyny., Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2708-X
Bielecki K. Narzędzia, protezy i szwy chirurgiczne, Makmed, Lublin 2008, ISBN 978-83-924475-5-9
Pawlicki M. Rak piersi - nowe nadzieje i możliwości leczenia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-067-4