Inne choroby piersi.

Każda zmiana chorobowa w obrębie piersi wzbudza niepokój o rozwój raka piersi. Chociaż w ostatnim czasie obserwuje się wzrost zachorowań na raka piersi, większość zmian stwierdzanych w gruczole sutkowym ma charakter łagodny. Poza tym istnieje także wiele nienowotworowych chorób piersi. Choroby piersi mogą dotyczyć kobiet w praktycznie każdym wieku. Najczęściej stwierdzane objawy, które są przyczyną zgłoszenia się do lekarza, to ból piersi oraz wymacanie guzka w piersi podczas samodzielnego badania.

Ból piersi - mastalgia

Wyżej wymienione objawy, choć nie powinny być bagatelizowane i zawsze wymagają przeprowadzenia diagnostyki, najczęściej nie są związane z rakiem, ale wynikają ze zmian hormonalnych w cyklu miesiączkowym lub są związane z inną chorobą piersi. Ból piersi jest często kojarzony z obecnością poważnej choroby, przede wszystkim raka, dlatego jest główną przyczyną konsultacji lekarskich. Występują u około 80% kobiet na jakimś etapie życia, najczęściej między 35 a 50 rokiem życia.

Gdy ból piersi jest jedynym objawem stwierdzanym przez kobietę, stan taki nazywamy mastalgią. Jeżeli ból piersi jest związany ze zmianami hormonalnymi występującymi w cyklu miesiączkowym lub przyjmowaniem środków antykoncepcyjnych i pojawia się okresowo, jest to mastalgia cykliczna. Ten rodzaj bólu dobrze reaguje na leczenie.

Ból piersi bez cyklicznego charakteru nazywamy mastalgią niecykliczną. Jest to dość rzadka jednostka chorobowa, o nieustalonej przyczynie. Podejrzewa się, że może mieć związek ze zmianami hormonalnymi, czynnikami dietetycznymi i środowiskowymi, jak np. palenie papierosów.

Łagodna dysplazja piersi

Zmiany w obrębie piersi określane jako dysplazja piersi, mastopatia, zwyrodnienie włóknisto-torbielowate budzą dyskusję w środowisku medycznym odnośnie przyczyn ich  powstawania i sposobu leczenia. Występowanie zmian pod postacią ograniczonych stwardnień, drobnych guzków, które mogą być bolesne podczas ucisku i badania określa się najczęściej mianem dysplazji. Zmiany te wynikają z przebudowy tkanki piersi pod wpływem czynników hormonalnych. Częste postacie dysplazji piersi to:

• torbiele – łagodne rozrosty nabłonka o owalnym kształcie, wypełnione płynem,
• zmiany włóknisto-szkliste – zmiany zanikowe podścieliska,
• zmiany rozrostowe przewodów – rozrost nabłonka może spowodować całkowite wypełnienie przewodów wyprowadzających,
• gruczolistość – jest to rozrost zrazików, objawiający się guzowatym stwardnieniem.

Zmiany o charakterze mastopatii są bardzo częste i występują u ponad połowy kobiet po 40 roku życia, będąc jedną z głównych przyczyn wizyt u lekarza. Przyczyną rozwoju zmian dysplastycznych jest zaburzenie równowagi estrogenowo-progesteronowej, czyli związane z okresem okołomenopauzalnym zmniejszenie wydzielania estrogenu. Ponieważ zmiany dysplastyczne mają w większości przypadków charakter łagodny, postępowanie polega na leczeniu objawowym, czyli głównie przeciwbólowym. Leczenie chirurgiczne jest konieczne w przypadku stwierdzenia zmiany złośliwej w badaniu radiologicznym i biopsji piersi. Również kobiety o rozległych zmianach i odczuwające silny ból mogą, w pewnych przypadkach, być leczone operacyjnie.

Gruczolakowłókniak

Gruczolakowłókniak to najczęstszy guz piersi, wykrywany zazwyczaj u kobiet młodych – do 35 roku życia. Jest to okrągły, niebolesny guzek o spoistej konsystencji i dużej ruchomości względem otaczających tkanek. Zazwyczaj występuje pojedynczo, a w 10% przypadków jako zmiana mnoga. Metodą leczenia jest wyłuszczenie guza.

Brodawczaki

Brodawczaki to łagodne zmiany nowotworowe polegające na rozroście nabłonka przewodów. Objawem brodawczaka może być wypływ wydzieliny z brodawki sutkowej. Płyn może być krwisty, brunatny, zielonkawy lub przezroczysty. Ryzyko przemiany w zmianę złośliwą jest większe w porównaniu gruczolakowłókniakami. Leczenie polega na chirurgicznym usunięciu guza.

Guz liściasty

Guz liściasty to szybko rosnący guz, który może osiągnąć znaczne rozmiary, nawet do 30 cm. Występuje rzadko, ale dość często może mieć charakter złośliwy, nawet w 20-50% przypadków. Guz liściasty usuwa się chirurgicznie z marginesem zdrowej tkanki.

Stan zapalny piersi

Stan zapalny piersi może objawiać się zaczerwienieniem, bolesnością i obrzękiem. Najczęściej zapalenie piersi związane jest z zastojem mleka u karmiących matek. Poza okresem karmienia zapalenie piersi występuje rzadko.

Połogowe zapalenie sutka

Przyczyną połogowego zapalenia sutka jest najczęściej infekcja bakteryjna, której sprzyja zastój pokarmu i uszkodzenie brodawki sutkowej, np. w wyniku nieprawidłowej techniki karmienia. Objawy zwykle są takie same jak w przypadku zastoju pokarmu (ból, obrzęk), dodatkowo mogą towarzyszyć im wysoka gorączka i objawy grypopodobne. Połogowe zapalenie sutka zazwyczaj wymaga korekcji pozycji i techniki karmienia. Nie powinno się odstawiać dziecka od chorej piersi, a odciąganie pokarmu stosować w ostateczności. W leczeniu stosuje się niesteroidowe leki przeciwbólowe oraz ewentualnie antybiotyki. Należy też pamiętać o zapewnieniu dostatecznej ilości płynów karmiącej kobiecie.

Mlekotok

Gdy z brodawki piersiowej wycieka płyn o mlecznym zabarwieniu, przyczyną może być zaburzenie hormonalne związane ze zbyt dużym wydzielaniem prolaktyny. Stan ten może być spowodowany np. guzem przysadki wydzielającym prolaktynę. Niepokój zawsze powinien budzić płyn krwisty lub przezroczysty wyciekający z piersi, gdyż może być objawem raka piersi.

Choroba Pageta

Choroba Pageta to rodzaj nowotworu złośliwego, który rozwija się w przewodach piersi i rozprzestrzenia się w kierunku brodawki sutkowej lub jej otoczki. Charakterystyczne objawy choroby Pageta obejmują zmiany na brodawkach sutkowych, które są popękane, zarumienione, obrzęknięte, towarzyszy im świąd, pieczenie lub krwawienie. Czasami jest także wyczuwalny guzek pod skórą. Choroba Pageta może występować razem z rakiem przewodowym in situ lub naciekającym rakiem przewodowym. Częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet, w stosunku do innych rodzajów raków piersi.

Martwica tłuszczowa

Mianem martwicy tłuszczowej określa się guzek o nieregularnych kształtach, powstający na skutek zmian zapalnych lub po urazie. Ta łagodna i niegroźna choroba często trudna jest do odróżnienia od raka piersi. O rozpoznaniu może rozstrzygnąć badanie histopatologiczne

Wrodzone wady piersi

Wrodzone zaburzenia budowy piersi zwykle nie wymagają leczenia, ale mogą imitować objawy chorób sutka. Możliwe nieprawidłowości obejmują zniekształcone lub wklęsłe brodawki sutkowe, obecność dodatkowych brodawek sutkowych lub piersi.

Inne choroby piersi – podsumowanie

Objawy chorobowe dotyczące piersi, takie jak ból, obrzęk czy wyczuwanie guzków, często wiążą się z obawą poważnej choroby, przede wszystkim możliwości rozwoju raka piersi. Najczęściej przyczyną są zmiany łagodne i zaburzenia związane z poziomem hormonów oraz inne choroby piersi niezwiązane z ryzykiem rozwoju nowotworu. Niemniej każdy niepokojący objaw i nowa zmiana powinna być wyjaśniona. Objawy zmian łagodnych i złośliwych często są podobne i tylko dokładna diagnostyka jest w stanie rozstrzygnąć o dalszym postępowaniu.


Bibliografia

Bręborowicz G. Ginekologia i położnictwo, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3082-X
Słomko Z. Ginekologia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, ISBN 978-83-200-3153-9
Czekanowski R. Choroby gruczołu sutkowego - menopauza - hormonalna terapia zastępcza, Borgis, Warszawa 2003, ISBN 83-85284-37-0
Sąsiadek M. (red.), Diagnostyka obrazowa narządów klatki piersiowej, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60290-78-1