Leczenie raka sutka

Leczenie raka sutka przybiera różne postacie i zależne jest od okresu rozwoju choroby. Można stosować leczenie chirurgiczne, radioterapię, leczenie hormonalne lub chemioterapię. Podstawowa metoda leczenia raka sutka, która stwarza największe szanse na pokonanie choroby, to operacja chirurgiczna. Pozostałe metody służą uzupełnieniu terapii i są stosowane jako leczenie paliatywne. Rokowanie zależy od wczesnego wykrycia nowotworu, jego typu i stopnia zaawansowania. Większość nawrotów choroby rozwija się w ciągu pierwszych lat po leczeniu.

Rak sutka – leczenie

Najczęściej stosowane leczenie raka sutka to radykalna amputacja piersi sposobem Patey'a. Chirurg wycina gruczoł piersiowy wraz z węzłami chłonnymi pachy, bez usuwania mięśnia piersiowego większego i mniejszego. Wskazaniem do operacji są nowotwory w stadium I i II. Przeciwwskazaniem do zabiegu jest naciekanie przez guz powięzi mięśnia piersiowego większego oraz obecność przerzutów odległych.

Do niedawna bardzo często wykonywano doszczętne wycięcie sutka sposobem Halsteada. Zabieg ten polega na usunięciu całego sutka wraz z mięśniami piersiowymi i tkanką dołu pachowego. Obecnie operację metodą Halsteada wykonuje się rzadko – głównie w przypadku dużych guzów lub w sytuacji naciekania przez guz pierwotny mięśnia piersiowego większego po uprzedniej chemioterapii. Operacji nie wykonuje się w przypadku stwierdzenia przerzutów odległych.

Obecnie istnieje tendencja do wykonywania ograniczonych, mniej okaleczających operacji, uzupełnianych napromieniowaniem, a w szczególnych przypadkach także hormonoterapią i chemioterapią. Leczenie chirurgiczne oszczędzające pozwala usunąć nowotwór piersi, a dodatkowo uzyskać zadowalający efekt kosmetyczny. Przeciwwskazaniami do przeprowadzenia operacji oszczędzającej są: wieloogniskowy rak sutka, wznowa raka po uprzednim leczeniu oszczędzającym, uprzednio przebyte napromienianie piersi, brak możliwości uzyskania marginesu zdrowych tkanek wokół guza.

Leczenie oszczędzające

Leczenie oszczędzające (ang. Breast Conserving Treatment – BCT) polega na wycięciu guza nowotworowego w granicach tkanek zdrowych oraz regionalnych węzłów chłonnych pachy za pomocą jednego z następujących sposobów:

• kwadrantektomia – inaczej segmentektomia, guz usuwany jest z marginesem przynajmniej 2 cm,
• lumpektomia – wycięcie guza z centymetrowym marginesem makroskopowo niezmienionych tkanek,
• tumorektomia – wycięcie guza nowotworowego bez marginesu, z intencją usunięcia wszystkich makroskopowo podejrzanych tkanek.

Wraz ze zmniejszeniem marginesu poprawia się efekt kosmetyczny, ale zwiększa się możliwość powstania wznowy miejscowej. W ciągu sześciu tygodni po zabiegu chirurgicznym, ale nie później niż po dwunastu tygodniach, operowany sutek poddaje się radioterapii.

Radioterapia

Leczenie promieniami jonizującymi może być prowadzone jako leczenie doszczętne, leczenie przed- i pooperacyjne oraz leczenie paliatywne. Napromienianie doszczętne powoduje zniszczenie pierwotnego ogniska nowotworu w sutku i przerzutów w węzłach chłonnych pachowych i piersiowych. Radioterapia doszczętna jest wskazana w zaawansowanych przypadkach i przy odmowie wykonania zabiegu operacyjnego.

Radioterapia przedoperacyjna przeprowadzana jest w przypadkach III stopnia zaawansowania klinicznego, gdy wielkość guza przekracza 5 cm, występuje obrzęk, wciągnięcie skóry nad guzem lub gdy stwierdza się powiększenie węzłów pachowych. Po okresie około pięciu tygodni od naświetlania wykonuje się operację chirurgiczną. Radioterapia pooperacyjna stosowana jest w zaawansowanych stadiach choroby nowotworowej, w których nie ma pewności co do całkowitego usunięcia tkanki nowotworowej oraz w przypadkach operacji oszczędzającej we wczesnej fazie choroby.

Radioterapia paliatywna bywa stosowana:

• w przypadku przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego,
• u chorych z przerzutami do układu kostnego,
• w przypadku bólów i zespołów uciskowych spowodowanych przez zmiany nowotworowe.

Chemioterapia

Stosowanie chemioterapii ma na celu zniszczenie klinicznie niewykrywalnych mikroprzerzutów, które mogą istnieć już we wstępnych fazach rozwoju raka sutka. Chemioterapia jest zalecana u chorych na nowotwór o charakterze inwazyjnym. Należy ją rozpocząć bezpośrednio po radykalnym leczeniu miejscowym, nie później niż po upływie ośmiu tygodni. Wskazane jest podanie sześciu cykli programu chemicznego w odstępach comiesięcznych.

Chemioterapia raka sutka jest toksyczna i u wielu kobiet powoduje: nudności, wymioty, wypadanie włosów, neutropenię, zaburzenia miesiączkowania, wcześniejszą menopauzę. Systemowe leczenie uzupełniające powoduje wydłużenie czasu przeżycia. W wybranych przypadkach, oprócz chemioterapii, stosuje się również leczenie hormonalne. Hormonoterapia jako metoda z wyboru powinna być rozważona u wszystkich chorych na raka sutka w uogólnionej postaci.

Hormonalne leczenie raka sutka jest mniej toksyczne niż chemioterapia i umożliwia osiągnięcie długotrwałych remisji. U 30% chorych pod wpływem leczenia hormonalnego następuje przyhamowanie wzrostu guza, a nawet regresja nowotworu. Hormonoterapia jest wskazana u kobiet z:

• obecnością dodatnich receptorów hormonalnych w komórkach raka,
• wolną dynamiką przebiegu choroby,
• długim okresem wolnym od choroby,
• przerzutami w tkankach miękkich, kośćcu i narządach miąższowych,
• przeciwwskazaniami do chemioterapii,
• problemami menopauzalnymi, w podeszłym wieku.

Leczenie hormonalne może polegać na wyłączeniu działania hormonów (kastracja, usunięcie nadnerczy) albo podawaniu hormonów (androgeny, estrogeny, kortykosteroidy, tamoksyfen).

Leczenie wspomagające

Leczenie wspomagające polega na przeciwdziałaniu bólowi i zapobieganiu powikłaniom po leczeniu podstawowym. U chorych z dolegliwościami bólowymi konieczne jest stosowanie leków przeciwbólowych o stałych godzinach podawania. U osób z osteolitycznymi przerzutami w układzie kostnym istnieją wskazania do stosowania bisfosfonianów – leków zmniejszających częstość występowania złamań patologicznych i objawów hiperkalcemii.

Leczenie wspomagające polega również na nawodnieniu (uzupełnieniu płynów), wyrównywaniu zaburzeń elektrolitowych i kontrolowaniu czynności nerek. Częstym powikłaniem leczenia cytostatykami jest neutropenia, z którą związane jest zwiększone ryzyko wystąpienia infekcji. W przypadku choroby wskazane jest leczenie antybiotykami, a ciężki stan chorych wymaga hospitalizacji.

Rak sutka – rokowania

Badania kontrolne chorych po zakończeniu radykalnego leczenia raka sutka przeprowadzane są:

• w ciągu pierwszych dwóch lat od operacji – co 3-4 miesiące,
• w czasie 2-5 lat od operacji – co 6 miesięcy,
• w czasie 5-10 lat od operacji – co 12 miesięcy.

Badania dodatkowe obejmują:

• badanie mammograficzne,
• badanie radiologiczne klatki piersiowej,
• badanie ginekologiczne i cytologiczne.

Wszystkie pozostałe badania dodatkowe powinny być wykonywane według indywidualnych wskazań. Rokowanie w raku sutka zależy przede wszystkim od wczesnego wykrycia nowotworu, jego typu i stopnia zaawansowania. Większość nawrotów choroby rozwija się w ciągu pierwszych lat po leczeniu (85% w ciągu pierwszych pięciu lat). Stopień zaawansowania raka piersi i przeżycia pięcioletnie:

• stopień I – 95%,
• stopień II – 50%,
• stopień III – 25%,
• stopień IV – 5%.

Leczenie raka sutka, by było skuteczne, musi opierać się na wierze w wyjście z choroby. Wsparcie rodziny dla osoby z rakiem piersi jest niezwykle ważne. Nowotwór sutka wywołuje objawy somatyczne, ale świadomość choroby i jej skutków ma wpływ na psychikę pacjentki.


Bibliografia

Herman Z., Kostowski W. Farmakologia - podstawy farmakoterapii, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 978-83-200-4164-4
Kułakowski A., Skowrońska-Gardas A. Onkologia. Podręcznik dla studentów medycyny, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2737-3
Frączek M. Podstawy diagnostyki i terapii nowotworów, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2008, ISBN 978-83-7522-021-6
Brużewicz S., Wronkowski Z., Chemioterapia i radioterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3273-4

Rak piersi w leczeniu systemowym