Torbiele piersi

Torbiele piersi są jednym z elementów łagodnej dysplazji piersi. Dysplazja występuje głównie u kobiet po 40 roku życia i jest najczęstszą łagodną zmianą sutka. Na obraz dysplazji składają się zmiany przewodów mlecznych, zaburzenia w tkance łącznej między zrazikami i twory torbielowate. Przyczyną są zaburzenia gospodarki hormonalnej, a konkretnie równowagi estrogenowo-progesteronowej (związanej m.in. ze zmniejszającą się wraz z wiekiem czynnością gonad). Łagodna dysplazja piersi zwana jest także mastopatią.

Torbiele na piersiach

W piersi mastopatycznej obok torbieli występują ogniskowe zagęszczenia miąższu. U kobiet z mastopatią ryzyko nowotworu piersi jest nieco podwyższone – bardzo zaawansowane zmiany dysplastyczne mogą być stanem przedrakowym. Torbiele same w sobie rzadko dają początek nowotworowi.

Torbiele piersi - jak powstają?

Zaburzenia gospodarki hormonalnej sprzyjają rozrostowi nabłonka przewodów wyprowadzających sutka. Rozrastająca się tkanka utrudnia odpływu płynu surowiczego. Dochodzi do tworzenia zamkniętych przestrzeni wypełnionych jałowym płynem surowiczym – to są właśnie torbiele na piersiach.

Jakie objawy towarzyszą obecności torbieli piersi?

W wielu przypadkach torbiele nie dają objawów. Jednak bywa też tak, że pierś jest napięta i nadwrażliwa na dotyk (zwłaszcza na tydzień przed miesiączką). Czasami badanie piersi jest dla kobiety bolesne. Torbiele same w sobie zazwyczaj nie dają dolegliwości bólowych. Nadwrażliwość piersi wiąże się raczej z zatrzymywaniem wody w organizmie, które ma miejsce pod wpływem progesteronu w drugiej połowie cyklu miesiączkowego. Nadmiar płynu i obrzęk tkanki łącznej sutka powoduje rozpychanie tkanki, co jest przyczyną nieprzyjemnych odczuć, a nawet nieznośnego bólu.

W gruczole wyczuwalne może być elastyczny guz (torbiel wypełniona płynem), a także stwardniałe ogniska z licznymi drobnymi guzkami (łagodna dysplazja piersi). Ogniska mogą być małe lub zajmować dużą część piersi. Niekiedy występują w jednej piersi, w innym przypadku obecne są w obu jednocześnie.

Jakie badania mogą być pomocne w diagnostyce torbieli piersi?

• badanie palpacyjne (dotykiem),
• USG piersi,
• mammografia,
• badanie cytologiczne zaaspirowanego podczas biopsji płynu,

Jak odróżnić torbiel od raka piersi?

Ostateczne rozpoznanie łagodnej dysplazji piersi i wykluczenie raka sutka jest możliwe tylko na podstawie badania histologicznego – badanie wycinka jest szczególnie wskazane w przypadku wykazania w piersi obecności mikrozwapnień w badaniu mammograficznym. Torbiele często ulegają zmianom w czasie cyklu miesiączkowego (powiększają się i dają dolegliwości bólowe w drugiej połowie cyklu, przed miesiączką). Mają zwykle kształt okrągły, regularny i są zazwyczaj wyraźnie przesuwalne względem podłoża. Guz złośliwy jest raczej twardy, ma nieregularny kształt i jest zwykle mało przesuwalny. Rzadko daje dolegliwości bólowe i nie ulega zmianom w trakcie cyklu miesiączkowego. Jednak tak naprawdę na podstawie badania palpacyjnego nie można odróżnić torbieli od raka, np. torbiele bywają niekiedy twarde w dotyku. Rozstrzygające jest zawsze badanie histologiczne!

Leczenie torbieli

Jeśli bóle i obrzmienie związane z łagodną dysplazją piersi nie są bardzo nasilone, to warto spróbować działań profilaktycznych takich jak:

• ograniczenie lub rezygnacja z kawy, herbaty i tytoniu,
• zmniejszenie ilości tłuszczów pochodzenia zwierzęcego w diecie.

Duże pojedyncze torbiele można leczyć za pomocą nakłucia i odessania płynu (biopsja i aspiracja płynu). Płyn ten należy poddać badania w celu wykluczenia nowotworu. Tak oto za jednym zamachem dokonywana jest diagnostyka i leczenia. Małe torbiele mogą być nie wyczuwalne dotykiem i ich biopsji dokonuje się pod kontrolą USG. Jeśli pozostała po zabiegu w piersi torebka torbieli ma grube ściany, to należy usunąć operacyjnie, gdyż w miejscu tym może rozwinąć się rak (zdarza się to jednak rzadko).

Ponieważ przyczyną powstawania torbieli piersi są zaburzenia hormonalne, w niektórych przypadkach (gdy objawy mastopatii są szczególnie dotkliwe dla kobiety) warto jest wykonać badania hormonalne i ewentualnie rozpocząć terapię farmakologiczną (inhibitory prolaktyny, leki antygonadotropowe).

Kiedy należy usunąć torbiel operacyjnie?

• jeśli badanie cytologiczne płynu wskazuje na zwiększone ryzyko rozwoju raka,
• gdy płyn z aspiracji okaże się być zabarwiony krwią,
• kiedy torbiel nawraca w krótkim czasie po jej opróżnieniu.

Bibliografia

Czekanowski R. Choroby gruczołu sutkowego - menopauza - hormonalna terapia zastępcza, Borgis, Warszawa 2003, ISBN 83-85284-37-0
Lowe J., Stevens A. Patologia, Czelej, Warszawa 2005, ISBN 83-88063-92-8
Perek D. (red.) HARRISON - Onkologia, Czelej, Lublin 2009, ISBN 978-83-7563-008-4
Markowska J. Ginekologia onkologiczna, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-60290-12-1