Zaawansowanie raka piersi

Sposób terapii, której poddawana jest pacjentka zależy od stopnia zaawansowania choroby. Oceniając wielkość guza, przerzuty oraz zajęcie węzłów chłonnych lekarz podejmuje decyzję o optymalnym leczeniu. 

Stopień zaawansowania 0

To tzw. stan przednowotworowy lub bardzo wczesna postać raka. Przeżywalność 5 lat sięga 100%.
Istnieją dwa stany przednowotworowe w raku piersi:

Rak przewodowy in situ (DCIS) lub rak wewnątrzprzewodowy – oznacza pojawienie się w przewodach mlecznych nieprawidłowych komórek, które czasami mają cechy komórek nowotworowych

Leczenie wygląda następująco:

• Zabieg chirurgiczny – w przypadku niewielkich guzów, można wyciąć guz z marginesem zdrowej tkanki. Niekiedy zaleca się mastektomię czyli usunięcie całej piersi – z możliwością rekonstrukcji piersi.
• Radioterapia – jest standardowym postępowaniem po wycięciu samego guza z marginesem zdrowej tkanki
• Hormonoterapia – zastosowanie tamoksifenu ma na celu zmniejszenie ryzyka nawrotu raka lub pojawienia się go w drugiej piersi

Rak zrazikowy in situ (LCIS) – to sytuacja kiedy w nieprawidłowe komórki pojawiają się w gruczołach piersiowych (tworzących tzw. zraziki). U większości kobiet nie jest konieczne natychmiastowe włączenie leczenia, ale... obecność tego stanu zwiększa ryzyko rozwoju raka inwazyjnego piersi.

Opcje leczenia to:

• Hormonoterapia – podawania tamoksifenu zmniejsza ryzyko rozwoju raka piersi w takim przypadku
• Obustronna mastektomia – stosowana u niektórych kobiet, szczególnie występują u nich czynniki ryzyka raka piersi. Postępowanie takie jednak ustalane jest indywidualnie po rozważeniu wszystkich „za” i „przeciw”.
  

Stopień zaawansowania I

To bardzo wczesny okres choroby, kiedy rak jest ograniczony wyłącznie do piersi. Istnieje wiele skutecznych metod leczenia, a przeżywalność 5-letnia kobiet w tym stadium choroby sięga 98% - co oczywiście nie oznacza, że żyją one tylko 5 lat, ale w onkologii przeżycie 5 lat jest wyznacznikiem skuteczności leczenia i zmniejszenia zagrożenia ewentualnym nawrotem raka.

Opcje lecznicze:

• Zabieg chirurgiczny – leczenie oszczędzające lub mastektomia (po której możliwa jest rekonstrukcja piersi)
• Radioterapia – standardowe postępowanie po leczeniu oszczędzającym pierś. W przypadku mastektomii, radioterapia nie jest konieczna w tym stadium.
• Chemioterapia – czasami stosowana po operacji w przypadku większych guzów, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu

Leczenie hormonalne

Badania eksperymentalne (prowadzone w niektórych ośrodkach nad nowymi sposobami leczenia)

Stopień zaawansowania II

To już poważniejsze stadium zaawansowania raka piersi, aczkolwiek guz może albo być nadal ograniczony do samej piersi lub rozprzestrzenić się do węzłów chłonnych w pasze. Przeżywalność 5 lat jest w granicach 76-88%, może być też wyższa. Podobnie jak w 1 stadium zaawansowania, można skorzystać z różnych metod leczenia.

Opcje lecznicze:

• Zabieg chirurgiczny – to standardowe postępowanie. Nadal w niektórych przypadkach możliwe jest leczenie oszczędzające, w przypadku większych guzów może być konieczna mastektomia wraz z usunięciem węzłów chłonnych pachy. Po mastektomii możliwa jest też rekonstrukcja piersi.
• Radioterapia – standardowe postępowanie u kobiet po leczeniu oszczędzającym. U niektórych kobiet po mastektomii niekiedy również konieczny jest zabieg naświetlania, szczególnie jeśli wielkość guza była duża.
• Chemioterapia – zalecana po zabiegu chirurgicznym lub przed – celem zmniejszenia rozmiaru guza i przygotowania do zabiegu operacyjnego – niekiedy nawet bywa możliwe przeprowadzenie zabiegu oszczędzającego pierś.
• Hormonoterapia – stosowana u kobiet po operacji, jeżeli mają dodatnie receptory hormonalne.
• Badania kliniczne – w niektórych ośrodkach proponowane jest eksperymentalne, nowe leczenie raka piersi
• Terapia biologiczna – w Polsce Herceptin jest wprawdzie zarejestrowany do leczenia bardziej zaawansowanych postaci raka, ale istnieją doniesienia naukowe wskazujące na potencjalne korzyści z zastosowania tego leczenia także w tej postaci raka

Stopień zaawansowania III

W tym stadium, rak nadal ograniczony jest do piersi i węzłów chłonnych pachy. Przeżywalność 5-letnia jest na poziomie 50-56%. Nadal możliwe jest zastosowanie wielu metod leczniczych.

Opcje lecznicze:

• Chemioterapia – zwykle stosuje się już na wstępie leczenia, celem ograniczenia rozmiaru guza i zmniejszenia ryzyka jego rozsiewu, oraz zniszczenia komórek, które mogą dostawać się do krwi i innych tkanek i w przyszłości stać się początkiem przerzutów. Zwykle też stosowana po leczeniu chirurgicznym.
• Zabieg chirurgiczny – podobnie jak w poprzednich stadiach, możliwe jest (po spełnieniu odpowiednich warunków) leczenie oszczędzające lub mastektomia
• Radioterapia – często stosowna jako uzupełnienie zabiegu operacyjnego w tym stadium
• Hormonoterapia – stosowana u kobiet po operacji, jeżeli mają dodatnie receptory hormonalne.
• Badania kliniczne – w niektórych ośrodkach proponowane jest eksperymentalne, nowe leczenie raka piersi
• Terapia biologiczna – w Polsce Herceptin jest wprawdzie zarejestrowany do leczenia bardziej zaawansowanych postaci raka, ale istnieją doniesienia naukowe wskazujące na potencjalne korzyści z zastosowania tego leczenia także w tej postaci raka

Stopień zaawansowania IV

Oznacza, że rak zajął inne organy lub tkanki organizmu (wątroba, płuca, kości, mózg itp). To najbardziej zaawansowana postać raka. Stosowanie leczenia może zmniejszać ogniska guza, ale ponieważ są one rozsiane po całym organizmie, wyleczenie z tego stadium raka jest bardzo trudne bądź niestety niemożliwe. Dzięki leczeniu można opóźnić rozwój choroby, poprawić jakość życia, a przede wszystkim je wydłużyć, niekiedy nawet do kilku lat.

Opcje lecznicze:

• Chemioterapia – może spowolnić rozwój raka. Często stosowana w połączeniu z leczeniem hormonalnym lub terapią biologiczną.
• Hormonoterapia – stosowana u kobiet po operacji, jeżeli mają dodatnie receptory hormonalne
• Badania kliniczne – w niektórych ośrodkach proponowane jest eksperymentalne, nowe leczenie raka piersi
• Terapia biologiczna – w przypadku niektórych rodzajów raków, które mają tzw. receptory HER-2 dodatnie, możliwe jest podanie leku o nazwie Herceptin. Więcej o tym leku – w dziale terapia biologiczna.

Bibliografia

Jassem J., Krzakowski M., Rak piersi. Praktyczny przewodnik dla lekarzy., Via Medica, Gdańsk 2009, ISBN 978-83-7555-161-7
Pieńkowski T. Rak Piersi. Leczenie ogólnoustrojowe., Medipage, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62875-03-0
Pawlicki M. Rak piersi - nowe nadzieje i możliwości leczenia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-067-4
Sierko E., Wojtukiewicz M., Hormonoterapia chorych na raka piersi, Via Medica, Gdańsk 2011, ISBN 978-83-75992-46-5